EN

PL

O DYSKUSYJNYM KLUBIE FILMOWYM

Wiosną 1956 roku powstała Polska Federacja Dyskusyjnych Klubów Filmowych. Działało już wówczas 6 klubów filmowych.

Kluby wzorowały się na francuskim ruchu klubowym, którego początki sięgają lat 20. ubiegłego stulecia. Pierwszy polski DKF założyła redakcja pisma studenckiego "Po prostu". Swoją działalność zainaugurował Dyktatorem Chaplina. Drugi był nasz Dyskusyjny Klub Filmowy Studentów i Młodej Inteligencji, Gdańsk - Sopot. Przymiotnik "dyskusyjny" to polski wynalazek (poza Polską są po prostu Kluby Filmowe) - od pewnego piętna ideologicznego w tamtych czasach nie dało się uciec: nie można było tak po prostu wyświetlić film. Były to słodkie i niewinne czasy (w porównaniu z dzisiejszymi), kiedy trochę rządził przypadek, pożądaną cechą działacza była umiejętność inteligentnej "rozmowy" z urzędem cenzorskim, a studenci klepiąc biedę byli jednocześnie szalenie pomysłowi.

11 grudnia 1955 roku w kawiarni Grand Hotelu spotkali się Lucjan Bokiniec, Andrzej Cybulski, Ola Jaroszka-Matoga, Andrzej Konopacki, Lech Milian, Kazimierz Mosiewicz, Jerzy Ogórek. Jerzy Jaroszka spóźnił się na zebranie założycielskie DKF-u. Karniakiem była… prezesura. 22 stycznia 1956 roku w kinie Zetempowiec (późniejszym Zniczu) zainaugurowano działalność pokazem filmu De Siki Cud w Mediolanie, choć "w papierach" występował Konik garbusek. Cud w Mediolanie był jednym z najważniejszych dzieł włoskiego neorealizmu, pierwszego znaczącego nurtu w kinie powojennym, stającego w opozycji do kina poprzedników. Ten film był wyświetlany na pierwszych pokazach w kolejnych DKF-ach, które zaczęły powstawać jak grzyby po deszczu. Nie był to jednak wynik filmowego otrzaskania ich działaczy. Po prostu ówczesny dyrektor Centralnego Archiwum Filmowego (dzisiejszej Filmoteki Narodowej) bardzo lubił ten film i tylko ten wypożyczał za darmo. Przypadek kształtował w jakimś stopniu program DKF-ów praktycznie aż do upadku PRL-u (w Żaku pokazywano filmy wypożyczane między innymi ze statków czy ambasad, które sprowadzały kopie zagranicznych filmów dla marynarzy i obywateli obcych państw, a ci niekoniecznie chcieli oglądać dzieła Bergmana czy Antonioniego).

W Encyklopedii kina pod redakcją Tadeusza Lubelskiego opisano sylwetki 3 działaczy polskiego ruchu DKF-ów, w tym Lucjana Bokińca. Tego, co zrobił dla kultury filmowej w Polsce, a dla naszego klubu w szczególności, nie sposób jest przecenić. Nie tylko prowadził żakowski DKF do 1973 roku, ale był także szefem organizacyjnym nowego klubu studenckiego, czyli Klubu Studentów Wybrzeża Żak i współtwórcą dzisiejszego Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych.Funkcję prezesa DKF-u Żak pełnili: Jerzy Jaroszka, Zenon Kamiński, Lucjan Bokiniec (1958 - 1973), Roman Stępniewski, Ryszard Nakonieczny, Jerzy Dziąba (1979 - 1988), a od 1988 roku Magda Renk.

KALENDARIUM WAŻNIEJSZYCH IMPREZ I ZDARZEŃ

1955
11.12 - powołanie Dyskusyjnego Klubu Filmowego Studentów i Młodej Inteligencji, Gdańsk - Sopot

1956
22.01 - pierwsza klubowa projekcja, wyświetlono film Vittorio de Siki Cud w Mediolanie (wykład przed filmem wygłosił Bogumił Kobiela, dyskusje poprowadził Zbyszek Cybulski)
ukazał się "Nasz Ekran", pierwszy numer biuletynu DKF-u pod redakcją Leszka Miliana. Biuletyn - z przerwami - wydawany jest do dnia dzisiejszego
- maj - pierwsza Ogólnopolska Konferencja DKF-ów w Warszawie powołała Federację Dyskusyjnych Klubów Filmowych (gdańskiemu DKF-owi powierzono opracowanie statutu federacji)
Stare kino, przegląd filmów archiwalnych w Kinie Polonia w Sopocie
grudzień - pierwszy przegląd monograficzny twórczości Rene Claira

1957
pierwsza projekcja w budynku Żaka przy Wałach Jagiellońskich
powstaje Klub Studentów Wybrzeża Żak (do marca 1991 roku pod szyldem ZSP, od kwietnia 1991 jako miejska instytucja kultury)

1958
DKF Studentów i Młodej Inteligencji Gdańsk - Sopot formalnie otrzymał do dyspozycji salę kinową w budynku przy Wałach Jagiellońskich (z tym momentem łączy się przyjęcie nazwy DKF-u Żak). Rada Klubu postanowiła uruchomić Kino Dobrych Filmów, działające równolegle z DKF-em.
Ogólnopolskie seminarium Neorealizm w filmie włoskim
październik - premiera filmu Popiół i diament z udziałem Andrzeja Wajdy oraz Zbigniewa Cybulskiego

1959
Przegląd Filmów Eksperymentalnych i Awangardowych, między innymi: prac Waleriana Borowczyka i Jana Lenicy
Własną twórczość eksperymentalną jako gość DKF-u zaprezentował kanadyjski artysta Norman McLaren
Powołano Międzyuczelniany Amatorski Klub Filmowy Żak
W cyklu Spotkań jesiennych gościem DKF-u był Andrzej Munk

1960
Film dla znawców, przegląd z okazji pięciolecia DKF-u oraz warszawskiego Centralnego Archiwum Filmowego, prezentacja klasyki kina niemego po przełom dźwiękowy
Spotkanie z rosyjską aktorką Lubow Orłową i Grigorijem Aleksandrowem oraz przegląd reżyserowanych przez tego twórcę komedii
Kino Żak otrzymało status kina studyjnego
Seminarium poświęcone twórczości Siergieja Eisensteina

1961
Przegląd twórczości filmowej Ingmara Bergmana
W Kinie Dobrych Filmów Żak odbyły się: Przegląd Filmów Polskich. Projekcjami objęto 15 powojennych tytułów od Skarbu po Zezowate szczęście; przegląd filmów z lat 1925 - 1961, poświęconych polskiemu morzu; przegląd filmów japońskich
Spotkanie z Grigorijem Czuchrajem

1962
Przeglądy filmów skandynawskich i przegląd polskich filmów z lat 1922 - 1939 ukazujących budowę i rozwój Gdyni.
Inauguracja I Wakacyjnego Studium Wiedzy o Filmie: Film współczesny. Nowa fala. Studium nabrało zasięgu ogólnopolskiego i miało 9 edycji (do początku lat 70.)

1963
I Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Znaczenie tradycji filmowej dla kinematografii współczesnej
Przegląd Legenda Dzikiego Zachodu na ekranie

1965
Przeglądy filmów angielskich młodych gniewnych, filmów szekspirowskich, klasyków komedii
II Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Wpływ polityki międzynarodowej na sztukę filmową
Na co dzień w Żaku pokazywano filmy między innymi: Charlie Chaplina, Rene Claira, Walta Disneya, Siergieja Einsteina, Federico Felliniego, Bustera Keatona, Normana McLarena, a z twórców polskich - Andrzeja Munka, Jerzego Kawalerowicza, Andrzeja Wajdy. W tamtych latach odbyły się również przeglądy: klasyki amerykańskiej, francuskiej, niemieckiej i radzieckiej. Osobno zorganizowano przeglądy polskich filmów przedwojennych i powojennych. Także przeglądy filmów angielskich, czeskich, japońskich, jugosławiańskich, skandynawskich, włoskich. Warto to podkreślić - co zresztą charakteryzowało ówczesny ruch klubowy szerzej - ze szczególną estymą darzono klasyczne dzieła epoki kina niemego. DKF-owi Żak od początku nie obce były idee przeglądów tematycznych i już w drugim roku istnienia klubu doprowadzono na przykład do cyklu projekcji filmów sądowniczych, a następnie muzycznych, a wkrótce także filmów fabularnych, których tematyka łączyła się ze światem medycyny

1966
IV Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Powstanie i rozwój neorealizmu włoskiego oraz jego wpływ na współczesną kinematografię

1967
Utworzenie dwusemestralnego Studium Filmu Radzieckiego przeznaczonego dla lektorów i nauczycieli języka rosyjskiego
V Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Radziecka sztuka filmowa okresu dźwiękowego
Odsłonięcie w Gdańsku tablicy pamiątkowej poświęconej Zbigniewowi Cybulskiemu (zmarł 8 stycznia 1967 roku). W uroczystości wzięli także udział: Elżbieta Chwalibóg-Cybulska oraz Andrzej Wajda. DKF Żak reprezentowali Lucjan Bokiniec oraz Tadeusz Chrzanowski.

1968
VI Wakacyjne Studium Wiedzy o filmie: Sztuka filmowa lat siedemdziesiątych
W ramach listopadowych Spotkań jesiennych, we współpracy z Ośrodkiem Technik Audiowizualnych Politechniki Gdańskiej, zorganizowano konferencję naukową Film jako dokument epoki. Referaty wygłosili: profesor Roman Wapiński oraz profesor Bolesław W. Lewicki

1969
VII Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Polski film krótkometrażowy, Najciekawsze tendencje we współczesnym filmie światowym

1970
VIII Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Konfrontacja dorobku klasyków teorii filmu ze współczesną sztuką filmową

1971
I Ogólnopolski Przegląd Filmów Fabularnych, Telewizyjnych i Krótkometrażowych Polskie Debiuty Filmowe 1970
IX Wakacyjne Studium Wiedzy o Filmie: Kinematografia czechosłowacka

1972
II Ogólnopolski Przegląd Filmów Fabularnych, Telewizyjnych Krótkometrażowych Polskie Debiuty Filmowe 1971

1974
Doroczny przegląd Polskie Debiuty Filmowe zostaje przekształcony w Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Gdańsk - Sopot. Funkcję pierwszego dyrektora organizacyjnego nowej imprezy powierzono wieloletniemu prezesowi DKF Żak, Lucjanowi Bokińcowi.

1976
Seminarium Legenda i sztuka, poświęcone pamięci Zbigniewa Cybulskiego

1979
Debiuty filmowe minionego 35., przegląd obrazów cieszących się uznaniem polskich reżyserów, między innymi: Andrzeja Munka, Andrzeja Wajdy, Romana Polańskiego, Wojciech Hasa

1980
Seminaria Recepcja psychoanalizy w kulturze i sztuce XX wieku i Dzień dzisiejszy w kinie węgierskim
W cyklu Spotkania jesienne przegląd Wobec współczesności, z pokazami między innymi: Czarnej serii polskiego dokumentu z lat 1955 - 1959

1981
W 25 rocznicę istnienia, DKF Żak otrzymał Nagrodę Specjalną imienia Antoniego Bohdziewicza, przyznawaną najstarszym, nieprzerwanie działającym klubom, będącym współzałożycielami Polskiej Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych, a Jerzy Jaroszka, pierwszy prezes Rady DKF Żak uhonorowany został dyplomem Polskiej Federacji DKF-ów, podpisanym przez Andrzeja Wajdę
Lucjan Bokiniec został laureatem Tęgiej głowy, dorocznej nagrody przyznawanej przez DKF w Świebodzinie wybitnym postaciom ruchu klubowego
Seminaria: Młode kino RFN (pokazano filmy Rainera Wernera Fassbindera, Petera Handke, Wernera Herzoga, Alexandra Kluge, Volkera Schlöndorffa, Bernarda Sinkela, Wima Wendersa), Szkoła polska (przypomniano między innymi filmy Andrzeja Munka, Andrzeja Wajdy, Kazimierza Kutza), Robotnicy (między innymi pokazy dokumentów: Marcela Łozińskiego, Bohdana Kosińskiego, Ireny Kamieńskiej, Madeja Falkowskiego, a także pełnometrażowych dokumentów: Robotnicy 71 - nic o nas bez nas Krzysztofa Kieślowskiego i Tomasza Zygadły oraz Robotnicy 80 Andrzeja Chodakowskiego i Andrzeja Zajączkowskiego oraz filmy fabularne związanych z tematyką robotniczą i związkową. Seminarium obfitowało w spotkania z autorami filmów i burzliwe dyskusje)
Prezentacja filmów z cenzorskich "półek ", między innymi: Ósmy dzień tygodnia Aleksandra Forda, Zasieki Andrzeja Piotrowskiego, Pięć i pół bladego Józka Henryka Kluby

1982
Seminarium Niemiecki ekspresjonizm filmowy

1983
Seminarium Western i jego bohaterowie. Zainteresowanie imprezą skłoniło Klub do zorganizowania projekcji poza kinem Żak również w Auli Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie DKF prowadził filię do początku lat 90.
Przegląd twórczości Zbigniewa Rybczyńskiego.
Seminarium Tematyka żydowska w filmie polskim

1984
I Festiwal Młode Kino Polskie (współorganizowany z Kołem Młodych Stowarzyszenia Filmowców Polskich); od roku 1985 imprezie nadano charakter otwartego konkursu filmów fabularnych, telewizyjnych, utworów krótkometrażowych i etiud szkolnych. Festiwal miał 6 edycji.

1985
Seminarium Nowe kino węgierskie i Horror animowany Aleksandra Sroczyńskiego

1986
Muzyka w filmie, seminarium i przegląd filmów z okazji 30. DKF Żak

1987
Przeglądy: Jazz na celuloidzie (filmowe zapisy z koncertów jazzowych i rockowych oraz filmy fabularne), twórczości Studia Filmowego imienia Karola Irzykowskiego, filmów Andrzeja Żuławskiego

1988
Po zakończeniu dziesięcioletniego remontu klubowego budynku Żak przy Wałach Jagiellońskich, powracając do swej siedziby DKF wznowił działalność przeglądem Skandal w filmie

1990
Przeglądy Inne spojrzenia i twórczości Alfreda Hitchcocka

1991
Seminarium Festiwal Szekspirowski

1992
Prezentacja filmu dokumentalnego Bolesława Sulika In Solidarity. Po projekcji burzliwa dyskusja z udziałem autora filmu i działaczy Solidarności oraz polityków.
Przegląd Świat według Dostojewskiego

1993
Przeglądy współczesnego kina niemieckiego i francuskiego oraz Filmowy Nowy Jork

1994
Przeglądy dorobku filmowego Romana Polańskiego i Ameryka zdegenerowana

1995
Pierwszy przegląd z cyklu Portret mistrza (Luis Bunuel) kontynuowany do dnia dzisiejszego
Przeglądy filmów Wernera Herzoga, filmów brytyjskich, Ogrody wyobraźni
28.12 - w dniu stulecia pierwszego publicznego pokazu filmowego, odbyło się uroczyste otwarte posiedzenie Rady Programowej DKF Żak, z udziałem kilkorga członków założycieli klubu między innymi: Aleksandry Matogi-Jaroszyk, Lucjana Bokińca, Kazimierza Mosiewicza, a także jednego z pierwszych prezesów klubu - Zenona Kamińskiego. Przybyło kilkunastu najwierniejszych członków i sympatyków DKF-u z dawnych lat, między innymi słynny kompozytor muzyki filmowej Janusz Hajdun, prelegent klubowy i publicysta Jacek Łaszcz, filmoznawca Mirosław Przylipiak, krytyk filmowy Henryk Tronowicz, przyjaciel DKF-u i wielki miłośnik kina malarz Jan Misiek oraz licznie zaproszeni goście.

1996
Obchody 40. DKF Żak
Seminarium Niemiecki ekspresjonizm filmowy; Dni Dereka Jarmana; przegląd Ogrody Charona

1997
Przeglądy: filmów Andrzeja Tarkowskiego, filmów fińskich, Szekspir na ekranie
Cykl imprez na 40. Klubu Żak: Niemcy jesienią, Tydzień młodego kina niemieckiego, Sny Carlosa Saury

1998
Portret Mistrza: Federico Fellini, Michelangelo Antonioni
Przeglądy: Poeta ekranu - Wim Wenders, Generacja X, Kino operatorów, Złoty wiek komedii
Seminarium Dwa oblicza kina szwedzkiego: Ingmar Bergman i Bo Widerberg

1999
Cykl Portret Mistrza: Siergiej Eisenstein, Andrzej Tarkowski, Luchino Visconti, Luis Bunuel i przegląd Magowie kina
31.03 - ostatni seans filmowy w Kinie Żak przy Wałach Jagiellońskich (Do widzenia, do jutra)
Do listopada 2001 roku projekcje DKF Żak odbywały się w magicznym kościele Świętego Jana, w kinach Kameralne, Bajka i sali Rosyjskiego Domu Kultury

2000
Przeglądy: Kino samurajów, Ogrody wyobraźni, Miejskie symfonie

2001
Przeglądy: Orson Wells - ostatni rycerz kina autorskiego, Kobiety - portrety, Nowi mistrzowie
11.11 - pierwszy seans filmowy w Kinie Żak w nowej siedzibie we Wrzeszczu (Do widzenia, do jutra)

2002
Przeglądy: Noce Francuskich Filmów Krótkometrażowych, filmów Jima Jarmuscha, filmów Romana Pogańskiego, Nocny Album sentymentalny (zjazd gdańszczan), Praga - moja miłość, Filmowy schyłek lata, Azja (duży przegląd filmów azjatyckich), Gorąca lekcja hiszpańskiego, retrospektywa twórczości Fassbindera, Dni kina białoruskiego
Cykl Portret Mistrza: Ingmar Bergman, Federico Fellini

2003
Przeglądy: Kurosawa i inni, 1957 - 1966 / dekada buntu, Dwie twarze włoskiego kina: Visconti i Antonioni, filmów Pedro Almodovara, filmów francuskich, filmów Krzysztofa Kieślowskiego, filmów brytyjskich, dokumentów Kuba. Jesteśmy muzyką

2004
Przeglądy: Neorealizm - okrutne zwierciadło naszych czasów, Złote lata kina włoskiego, Czeskie kino, filmów Piotra Szulkina, kina hiszpańskiego, Festiwal Kina Latynoskiego

2005
Przeglądy: Klasyki kina rosyjskiego i radzieckiego, Historia filmu francuskiego. W starym kinie

2006
19.01 - 2.02. - obchody 50. DKF Żak


FESTIWAL MŁODE KINO POLSKIE

FESTIWAL MŁODE KINO POLSKIE

foto: Adam Krzyżniak

WEJŚCIE DO KINA / NOWA SIEDZIBA ŻAKA

WEJŚCIE DO KINA / NOWA SIEDZIBA ŻAKA

foto: archiwum Żaka